جغرافیای طبیعی استان سرسبز و تاریخی مازندران در شمال ایران بین 47 دقیقه و 35درجه تا 35 دقیقه و 36 درجهعرض شمالی و34دقیقه و 50 درجه تا 10 دقیقه و 54 درجه طول شرقی قرار دارد . وسعت آن حدود 24091/3کیلومتر مربع یعنی تقریبا 1/64 درصد از مساحت کشور است . این استان از شمال به دریای مازندران ، از شرق به استان گلستان از جنوب به استانهای سمنان ، تهران و قزوین و از غرب به استان گیلان محدود می شود.
مازندران از لحاظ طبیعی (ناهمواری ها) به دو منطقه جلگه ای و کوهستانی تقسیم می شود . ناحیه کوهستانی، متشکل از رشته کوه البرز در جنوب که به صورت دیواری مرتفع تقریبا موازی با کرانه های جنوبی دریایی مازندران این استان را از فلات مرکزی ایران جدا می سازد . قسمتهای ازین ناحیه با ارتفاع بیش از 2500 متر ، معمولا نیمی از سال پوشیده از برف است . رشته کوههای البرز ، نتیجه کوهزایی آلپی دوران سوم زمین شناسی(تریشاری) است و فرسایش اواخر این دوران و دوران چهارم زمین شناسی ، عوارض گسترده ای در آن به وجود آورده است . مهم ترین قله های البرز عبارت است از : دماوند (5671متر) ، کائون (4050) ، علم کوه (4850متر) ، پیت غاز (4000متر) ، ده پشت (3550متر) و . . . ناحیه جلگه ای با حداکثر ارتفاع صد متر شامل سرزمینهای تقریبا مسطح با عرض متغییر است که در حد فاصل خط ساحلی دریای مازندران و کوهپایه های شمالی البرز قرار دارد . بیشتر شهر ها و آبادی ها ی استان مازندران در این ناحیه قرار دارد . طول ناحیه جلگه ای (غربی _ شرقی) حدود 320 کیلومتر و عرض آن در غرب (رامسر) 2 کیلومتر و مرکز ( قائمشهر ) 40 کیلومتر است .
آب و هوایی مازندران با توجه به خصوصیات دما و بارش ، به دو نوع معتدل و مر طوب (معروف به معتدل خزری ) وکوهستانی (معتدل و سرد) تقسیم می شود . امتدا کوههای البرز در جنوب ، نزدیکی به دریا و پوشش گیاهی از دلایل اصلی تعدیل آب و هوایی استان است . استان مازندران تحت تاثیر چهار جریان عمده هوایی قرار دارد که عبارتند از :
1- جریان مدیترانه ای : این جریان از پاییز تا اواسط بهار بوده و بخش وسیعی از نواحی غربی و شمال ایران را تحت تاثیر قرار می دهد .
2- جریان پر فشار سیبری : موسم وزش این جریان پر فشار از اواخر پاییز تا اولیل بهار بوده که از فراز سیبری به سمت جنوب و غرب در حرکت است.
3- جریانهای اسکاندیناوی : این جریان در قسمت شمال اقیانوس اطلس تشکیل شده و در مواقع مختلف سال به سواحل مازندران می رسد.
4- جریانهای محلی : در نتیجه اختلاف فیزیکی هوای دریا و خشکی جریان های محلی هوا در مازندران به وجود می آید . بدین ترتیب در فصل تابستان گرما ی هوای ساحل تعدیل می شود .
مازندران به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی و شرایط مناسب آب و هوا یی و جنس خاک ، از پوشش گیاهی متنوعی برخوردار است که شامل درختان جنگلی ، درختچه ها ، بوته ها ، مراتع چرای دام وگیاهان خودرو می شود . جنگل های وسیع و متراکم مازندران یکی از انبوه ترین و با ارزش ترین جنگل های ایران است . به طور کلی بیشتر جنگل های مازندران درختان پهن برگ است که تا ارتفاع تقریبا 1800 متری گسترش دارند بعد از آن تا ارتفاع 2500 متری در ختان سوزنی برگ می شوند ارتفاعات بالا تر از آن ، پوشش گیاهی به چمن زار تبدیل می شود که در بهار و تابستان سبز می شود .
زندگی جانوری مازندران به توجه به آب و هوا ، مجاورت دریا و کوه ، تنوع پوشش گیاهی متنوع است . از جانوران پلنگ ، گربه وحشی ، ببر (البته نسلش از بین رفته) ، شغال ، گرگ ، خرس، خر گوش، آهو ، بز کوهی ، روباه ، میش و . . . از پرندگان ، شاهین ، اردک ، قو ، کبک ، قمری ، جغد ، کرکس ، حواصیل ، کلاغ ، و . . . از خزندگان ، انواع مار ،لاک پشت و. . . در استان یافت می شود . در آبگیر های رود خانه های استان انواع ماهی استخوانی و غضروفی مانند ، ماهی سفید ، سوف ، ماش ،کپور ، اورنج ، ماهیان خاویاری ، قزل آلاو . . . وجود دارد .
مازندران دارای رودها ی زیادی با جهت شمالی - جنوبی است که بیشتر آنها دایمی اند . سر چشمه همه رود های مازندران رشته کوه البرز است که پس از طی مسافت نسبتا کوتاه به دریای مازندران می ریزند . مهم ترین رودهای استان عبارتند از : هراز ، تجن ، چالوس ، تالار ، بابل یا بابلرود ، صفا رود ، چالک رود ، نمک آبرود ، شیرود ، نشتارود ، سیاهرود ، سر آب رود و کجرود . . . .
افزون بر آب های سطحی ، استان دارای منابع سر شار آب های زیر زمینی است که عمدتا به وسیله چاههای عمیق و نیمه عمیق و چشمه ها مورد بهره برداری قرار میگیرد .
معروفترین چشمه ها عبارتند از :چشمه سما ((ولشت)) مرزن آباد هفت خال آمل و چشمه های آب معدنی آبعلی (در کنار جاده هراز) ، آب اسک ، سادات محله رامسر و لاریجان ، قرمرض (جنوب نکا) نیدشت (در راه رامسر به روستای جواهر ده) ، سیاه چشمه (در لپا سر رامسر) و. . . .
+
نوشته شده در یکشنبه سی و یکم تیر ۱۳۸۶ساعت 10:30 توسط ایرانی
|